Productie:
Om van graan meel te maken is energie nodig, in ons geval geleverd door het water van de St. Jansbeek en twee molenstenen. Het graan wordt in een 'kaar' (voorraadtrechter) gestort, waarna een 'schuddebak' ervoor zorgt dat het via een gat in de bovenste molensteen tussen de twee maalstenen terechtkomt. Door de waaiervormige groeven in de molenstenen wordt het meel naar de buitenkant gedreven en via een afvoergoot komt het in een zak terecht.
Daarna wordt het overgeschept in handzame verpakkingen. Er worden ook mixen gemaakt, zoals brood-, appeltaart-en pannenkoekmix.
Deze producten worden in de molen, het naastgelegen bezoekerscentrum en op andere plaatsen verkocht.
Onderhoud:
Onderhoud van de molen is onontbeerlijk om het werk, zoals het al 500 jaar wordt verricht, goed en veilig te doen. Er wordt dan ook regelmatig met een houten hamer gecontroleerd of de houten onderdelen niet los zijn geraakt en er wordt met bijenwas, reuzel en wonderolie heel wat gesmeerd om het raderwerk soepel te laten lopen. Verschillende onderdelen worden uit elkaar gehaald, de kammen worden gewassen, neuten aangeslagen, wiggen en staven gecontroleerd, de stenen gebild (zie foto) etc. Nieuwsgierig geworden wat dit betekent? Kom eens kijken.
Natuurlijk moet de boel goed schoon worden gehouden, om ongewenste gasten (muizen, motten, etc.) buiten de deur te houden.
Educatie:
De Witte Watermolen heeft een belangrijke educatieve functie, dat betekent dat we te allen tijde spontaan binnenvallende bezoekers rondleiden. Daarnaast komen er ook grotere groepen en scholen voor een 'molenles'. De kinderen maken dan uitgebreid kennis met het begrip waterkracht, het leven van een molenaar en het werk in een molen. En deze 'fabriek' van 500 jaar maakt dan wel indruk.
Overige activiteiten:
De molen is 4 dagen per week geopend en daarnaast nog ongeveer 7 zondagen per jaar. Natuurlijk zijn dat de zondagen na de Nationale Molendag en de Nationale Monumentendag. Op een van de andere zondagen vindt er doorgaans een activiteit plaats. Zo hebben we in het verleden “rockende raderen” gehad, waarbij muzikanten verschillende soorten muziek speelden samen met de molen, van middeleeuwse muziek en barok tot moderne gillende gitaren. Het ritme van de molen (geluid van de schuddebak) bepaalde het ritme van de muziek. Ook was er een verhalenvertelster die samen met de rammelende molen voor veel spanning zorgde.
Op de jaarlijkse St. Jansdag (dit jaar op zondag 27 juni) kunnen bezoekers kennis maken met onderhoudswerkzaamheden aan de molen, het rad en de goot.
Zie ook Kinderactiviteiten.